lumps,cancer,Tagalog,bukol,tumor,evergreen,kulani,updated,scr23,r08-judy,Bukol o Kulani? 5 Uri ng Bukol at Mga Senyales na Dapat Bantayan,bukol, kulani, tumor, cancer, cancer in kids, signs of cancer, lymph nodes, Tagalog, evergreen,Dapat bang katakutan ang bukol? Ang mahalaga ay ang maging mapagmasid sa anumang pagbabago sa katawan ng inyong anak.
HealthYour Kid’s Health

Bukol o Kulani? 5 Uri ng Bukol at Mga Senyales na Dapat Bantayan

Ang maliit na bukol sa katawan ay maaaring senyales ng simpleng pamamaga o sintomas ng malubhang pinsala.
PHOTO BYiStock

Updated on August 31, 2023

Ang salitang bukol ay nangangahulugan ng pamamaga. Noong unang panahon, noong Latin pa ang lenggwaheng ginagamit sa medisina, ang bukol ay isa sa apat na pangunahing senyales ng pamamaga: calor (init), dolor (kirot), rubor (pamumula) at tumor (pamamaga).

Sa modernong panahon, ang terminong bukol ay ginagamit para tukuyin ang anumang pagtubo ng solidong umbok sa anumang bahagi ng katawan. Sa ating katutubong wika, ang bukol ay tumutukoy sa anumang solidong umbok na nakikita sa balat o nabubuo sa loob ng katawan, na maaaring magdulot ng sintomas o hindi. Ang kahulugan nito ay hindi malinaw at pabagu-bago, depende sa pagkakagamit. 

Bukol — Pamamaga

Ang bukol sa ulo na bunga ng pagkauntog ay binubuo ng edematous fluid na nakokolekta sa ilalim ng anit. Kadalasan itong may kasamang kirot, pamumula, at init, mga pangunahing senyales ng pamamaga. Isang simpleng lunas dito ay ang pagdampi ng yelo sa bukol upang mabawasan ang sakit at pamamaga. Iba ito sa manas, na bagama’t koleksiyon din ng edematous fluid, ay nabubuo naman sa soft tissue ng katawan, gaya ng paa, o sa paligid ng mata.

Mahalagang paalala! Kung magkaroon ng head injury, bantayan ang mga sumusunod na senyales sa inyong mga anak: kawalan ng malay, pagkahilo, at pagsusuka. Kung mapansin ang alinman dito, dalhin agad ang inyong anak sa pinakamalapit na emergency room para sa agarang pagsusuri.

Bukol — Kulani (pamamaga ng lymph nodes)

Ginagamit din ang salitang bukol upang tukuyin ang mga kulaning nasasalat sa ilalim ng leeg, sa likod ng kilikili, o sa singit. Ang mga kulaning ito ay mga lymph nodes na madadama gamit ang dulo ng mga daliri. Kung ang pamamaga ay may kasamang sakit, o lagnat, nangangahulugang may dalang impeksyon ang lymph nodes. Minsan, ang mga sira sa ngipin ay maaari ring magdulot ng bukol sa leeg; pati ang primary infection, o tuberculosis sa maliliit na bata.

Ang bukol sa leeg, o kulani, ay madalas na natutuklasan ng doktor kapag may kasabay na ubo, mababang-gradong lagnat kapag hapon, pagpapawis sa gabi, kawalan ng ganang kumain, pagkabawas ng timbang, o x-ray finding na nagpapahiwatig ng tuberculosis at/o positive purified protein derivative (PPD) skin test. Magpakonsulta sa pediatrician kung sa tingin ninyo ay mayroong bukol sa leeg ang inyong anak.

watch now

Bukol – Impeksyon (abscess)

Ang bukol ay maaari ring magpahiwatig ng bacterial infection, tulad ng abscess. Madalas itong nagsisimula sa kagat ng insekto na  nakalmot. Tinatawag itong pigsa. Karaniwan itong may kasamang kirot at pamumula. Maaari rin itong may kasamang lagnat. May naiipong nana sa loob ng bukol na, kalaunan, ay maaring pumutok. Maaari ring makaranas ng limitasyon sa paggalaw, depende sa lugar ng pigsa; halimbawa, kung ito ay nasa puwitan, maaaring mahirapan ang inyong anak na umupo nang maayos. Kung ito naman ay malapit sa mata, maaaring maging hirap sa pagdilat. Kung may hinala kayong impeksyon, dalhin ang inyong anak sa doktor para sa wastong medikasyon.

Mahalagang paalala! HUWAG kuskusan ng anuman ang pigsa, gaya ng bawang o dahon ng bayabas, dahil baka higit lang nitong palalain ang impeksyon.

Bukol – Impeksyon (mumps o beke)

Isa pang uri ng impeksyon na maaaring maging sanhi ng pamamaga ay beke. Ito ay dulot ng mumps virus at nagdudulot ng pamamaga sa parotid gland. Ang gland na ito ay matatagpuan sa pisngi, malapit sa panga, kung saan madalas na nabubuo ang beke.

Walang lunas sa beke, ngunit ang mga sintomas nito ay maaaring gamutin sa bahay, sa tulong ng paracetamol para sa lagnat at kirot, inumin para sa rehydration, at pahinga. Nakakahawa ang beke; ibig sabihin, kung mayroon nito ang isang miyembro ng pamilya, malaki ang posibilidad na magkaroon din ang buong pamilya. Ang pinakamabisang paraan upang maiwasan ito ay sa pamamagitan ng bakuna. Ang mumps vaccine ay kabilang sa Measles-Mumps-Rubella (MMR) combination vaccine. Ang unang dose nito ay ipinagkakaloob sa mga sanggol na nasa 12 hanggang 15 buwan. Kung may hinala kayong may beke ang inyong anak, dalhin siya sa kaniyang pediatrician para magpa-check-up.

Bukol – Kanser

Ang pinakamalubha at kinatatakutang bukol ay yaong nakaugnay sa salitang kanser. Nangyayari ito kung nagkaroon ng problema sa paghahati ng cells sa katawan. Ang ating mga cells ay nahahati at ang matatandang cells ay napapalitan ng bago. Ang mga luma o napinsalang cells ay kailangang mamatay upang magkaroon ng espasyo para sa mga bagong cells. Kadalasan, kontrolado ang prosesong ito; gayunpaman, kapag nagkaroon ng problema dito, maaaring may mabuong bukol.

Hindi nakokontrol ang paglaki ng mga cancer cells. Lumalaki ang mga ito na may iba't ibang sukat at hugis; lumalampas sa tipikal na hangganan sa loob ng katawan; pinupuksa ang iba pang kalapit na cells; at maaring kumalat (metastasize) sa iba pang tissues. Maaari itong mangyari bilang bahagi ng genetic abnormality, tulad ng congenital tumors; o maaaring umusbong kapag naabuso ang katawan, gaya ng sa lung cancer. Marami pang ibang salik na maaaring magdulot ng kanser, gaya ng toxins, radiation, obesity, alak at paninigarilyo, na karaniwang nakikita sa mga matatanda. 

Sa mga bata, ang sanhi ng kanser ay hindi pa rin lubusang nababatid ngunit madalas itong nauugnay sa genetics. Dahil manaka-naka ang kaso ng childhood cancers, mahirap itong mapaghandaan, at lalong mahirap iwasan. Gayunpaman, maaaring makita ng doktor ang ilang maagang senyales ng kanser sa pamamagitan ng regular na check-up. Kapag na-diagnose na mayroong kanser, mahalaga ang solusyong medical at treatments gaya ng operasyon, radiation, chemotherapy, at pagbabago sa diet ng bata.

Maraming interpretasyon sa salitang bukol. Marami itong maaring panggalingan, tulad ng genes, aksidente, ang iyong kapaligiran, pagkain, mga impeksyon, personal na kalinisan, radiation, obesity, paninigarilyo, pag-inom, at ultimo pagsikat ng araw. Ang pinakamahalagang bagay ay ang pagiging mapagmasid sa anumang pagbabago sa katawan ng inyong anak. Kung mayroong anumang pagdududa, pinakamainam na magpakonsulta sa pediatrician upang makahingi ng rekomendasyon para sa inyong kapanatagan.

Frequently asked questions ukol sa bukol

1. Ano-ano ang mga salik sa pamumuhay na maaring makatulong sa pagbuo ng mga bukol o tumor?

Ang mga sumusunod na lifestyle factors ay maaring makatulong sa pagbuo ng mga bukol o tumor:

- Paninigarilyo: Ang paninigarilyo ay konektado sa pagtaas ng panganib ng pagkakaroon ng iba't ibang uri ng kanser, hindi lamang sa baga kundi pati na rin sa iba't ibang bahagi ng katawan.

- Alak: Labis na pag-inom ng alak ay maaring magdulot ng impeksyon sa at iba't ibang uri ng kanser, lalo na sa atay.

- Labis na Timbang: Ang pagkakaroon ng sobra-sobrang timbang o obesity ay konektado sa panganib ng pagkakaroon ng ilang uri ng kanser, kasama na ang kolon, suso, at uterus.

- Kawalan ng Pisikal na Aktibidad: Ang kakulangan sa pisikal na aktibidad ay maaring magdulot ng pagtaas ng panganib ng ilang uri ng kanser.

- Diyeta: Ang hindi malusog na diyeta na mataas sa taba, asin, at preservatives ay maaring magdulot ng panganib ng pagkakaroon ng kanser.

2. Ano ang mga risk factors na maaaring magdulot ng mga bukol na cancerous?

Oo, may mga partikular na risk factors na maaring magdulot ng panganib ng pag-unlad ng kanserous na mga bukol tulad ng genetics, radiation exposure, edad, epekto ng maruming hangin, tubig, kemikal, at iba pang environmental factors. Kung mahina ang immune system ng mga taong may organ transplant, HIV, o iba pang kondisyon, mas mataas din ang panganib ng kanser.

3. Maari bang makaaapekto ang mga pagkain sa pagbuo ng mga bukol?

Ang mga pagkain na mataas sa asin ay maaring magdulot ng mataas na presyon ng dugo at panganib ng kanser sa tiyan.

Ang matagalang pagluluto, grilling, o pag-a-alsa ng mga pagkain ay maaring magdulot ng mga kemikal na nagdadala ng panganib ng kanser.

Ganito rin ang dulot ng labis na pagkain ng matamis, lalo na ng mga processed na pagkain, ay maaring magdulot ng obesity at panganib ng diabetes, na konektado sa kanser.

Ang mga impormasyong nakalahad dito ay nagmula sa Bukol o Kulani? 5 Types of Bukol And Red Flags To Watch For

Additional sources: International Agency for Research on Cancer (IARC), American Cancer Society, World Cancer Research Fund (WCRF)

Trending in Summit Network

lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
Close