flu,Tagalog,influenza,trangkaso,greener,con-00370,Trangkaso | Smart Parenting,flu, influenza virus, influenza symptoms, flu medicine, influenza, trangkaso, trangkaso sintomas, trangkaso gamot, trangkaso pag-iwas, flu vaccine,Bagamat sinasabing simpleng sakit ang trangkaso, o flu, maaari rin itong magdulot ng mga kumplikasyon, kaya mainam na magpabakuna laban sa flu virus.
SAKIT AT SINTOMAS

Trangkaso (Flu) - Sakit At Sintomas

Lubhang nakakahawa ang trangkaso.
ILLUSTRATIONStephanie Ocampo

Editor's Note: Ang sumusunod ay for educational at informational purposes lamang. Huwag pong gamitin ito na kapalit ng doktor. Mahalaga na kumunsulta sa doktor para sa medical advice na bagay sa pangangailangan mo.

Kapag masama ang iyong pakiramdam, nakatutulong ang mga sintomas upang masabi ng iyong katawan kung ano ang problema sa kalusugan. Mahalaga ring agad na ipaalam sa iyong doktor anoman ang mga sintomas na nararamdaman upang mabilis din siyang makapagbibigay ng wastong diagnosis at treatment.

Maitutuwid at maiiwasan ng pagkonsulta sa doktor ang napakaraming haka-haka tungkol sa iba’t ibang karamdaman. Halimbawa, isa sa pinaniniwalaan ay huwag magpapaulan upang maiwasan ang trangkaso.

Ano ang trangkaso?

Trangkaso ang tawag ng mga Pinoy sa influenza o flu, na isa sa mga sakit sa baga at respiratory system. Sanhi ito ng influenza virus, na siya namang nagdudulot ng impeksyon sa ilong, lalamunan, at kung minsan sa baga rin. May iba-ibang antas ng pagkakasakit ng trangkaso, mula banayad (mild) hanggang malala (severe), at may mga pagkakataong nauuwi ito sa kamatayan.

Lubhang nakakahawa ang trangkaso, tulad ng iba pang sakit sa respiratory system. Mga halimbawa ang respiratory syncytial virus (RSV) at COVID-19 na kasalukuyang sanhi ng pagkakasakit lalo na sa panahon ng taglamig. Kaya may tinatawag na kapanahunan ng trangkaso, o flu season.

May paliwanag si Dr. Lyndon Lee Suy kung bakit napakalakas ng influenza virus kapag malamig ang panahon. Aniya sa panayam ng medical TV program na Salamat Dok, "napo-proteksyunan" ang outer covering ng virus. Kaya mataas ang mga kaso ng trangkaso sa mga huling buwan ng taon.

Mga sintomas ng trangkaso

Halos magkakapareho ang trangkaso sintomas sa iba pang sakit sa respiratory system. Narito ang mga kadalasang senyales:

  • Ubo
  • Sipon
  • Lagnat
  • Sore throat
  • Pagpapawis
  • Mabigat at masakit ang ulo
  • Pananakit ng kasu-kasuan (joints)
  • Giniginaw (chills)
  • Labis na pagkapagod

Paalala ng mga eksperto na na hindi lahat ng tinatrangkaso ay mataas ang lagnat. Meron ding nakakaranas ng mga sintomas ng trangkaso, o iyong tinatawag na flu-like symptoms, kahit walang sakit na trangkaso. 

watch now

Ilan pa sa maaaring maranasan na sintomas ang sumusunod:

  • Nahihirapang huminga
  • Nawawalan ng panlasa
  • Pananakit o pangangati ng lalamunan (sore throat)
  • Pagsusuka at pagtatae

Gaano karami ang nagkakatrangkaso kada taon?

Isang pag-aaral noong 2018 ang nalathala sa Clinical Infectious Diseases. Tiningnan nito ang porsiyento ng populasyon sa United States na nagkatrangkaso gamit ang dalawang magkaibang metodo at ikinumpara ang mga resulta ng bawat isa.

Napag-alaman ng mga researcher na nasa 8 posiyento ng populasyon sa U.S. ang nagkakatrangkaso sa bawat flu season. Nasa 3 hanggang 11 porsiyento naman ng kanilang populasyon ang nagiging infected at nakararanas ng flu symptoms kada taon. Ang 3 percent estimate ay mula taong 2011-2012. Taong 2012-2013 at 2014-2015 naman ang seasons na nasa 11 percent ng populasyon ang tinrangkaso.

Mabilis kasing kumalat ang influenza virus. Hindi agad napapansin na mayroong tinatrangkaso sa paligid kaya't may mga napapasahan ng iba't ibang virus strains ng influenza, na nagdudulot ng impeksyon sa ating respiratory tract. Napakakaraniwan ng trangkaso ngunit ang bilang ng mga taong mayroon nito ay estimated lamang dahil hindi lahat ay nagpapatingin sa doktor at nakakukuha ng wastong diagnosis.

Mayroong apat na strains ng influenza virus:

1. Ang Influenza A ay maaaring mula sa hayop. Ilang beses na rin naibalita ang swine flu viruses. Maaaring makaaapekto ito sa mga tao ngunit madalang lamang ang ganitong kaso.

2. Ang Influenza B naman ang karaniwang sanhi ng seasonal influenza flu sa mga tao.

3. Pinakakaraniwang uri ang Influenza C na nagdudulot ng cold-like symptoms.

4. Influenza D ang tumatama sa mga hayop lamang.

Maaaring air-borne ang influenza virus. Pinakanakahahawa ang trangkaso sa unang 3 hanggang 4 na araw mula magkasakit.

Karamihan din sa mga eksperto ay naniniwalang kumakalat ang flu viruses sa pamamagitan ng munting mga patak o droplets na mula sa ubo, paghatsing, at pagsasalita ng mga taong may trangkaso. Maaari kasing mapunta ang mga ito sa bibig at ilong ng mga taong malapit sa kanila.

Naipapasa rin ang virus kapag nahawakan ng isang tao ang isang lugar o bagay na may flu virus at saka hahawakan ang sariling bibig, ilong, o mga mata.

Mayroon ding mga taong may higher risk ng pagkakaroon ng seryosong flu complications:

  • Mga bata
  • Mga buntis
  • Mga taong may chronic health conditions tulad ng asthma, diabetes o heart and lung disease
  • Mga taong 65 taong gulang pataas

Ayon pa sa pag-aaral na nalathala sa Clinical Infectious Diseases, ang mga batang wala pang 18 taong gulang ay higit na posibleng magka-symptomatic flu virus infection kaysa sa mga adults na 65 taong gulang pataas.

Paano nada-diagnose ang trangkaso?

Mahirap ding agad na matukoy ang trangkaso dahil napakalapit ng mga sintomas nito sa sintomas ng ibang viral o bacterial respiratory illnesses. Makatutulong ang pagsailalim sa tests upang makumpirma ang flu o trangkaso.

Isa sa tests na isinasagawa ang rapid influenza diagnostic tests (RIDTs). Pinakamabilis ito ngunit may mga pagkakataong hindi gaanong wasto ang resulta. Ang ilan sa higit na maaasahang pagsusuri ay ang sumusunod:

  • Reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR)
  • Viral culture
  • Immunofluorescence assays
  • Mga posibleng kumplikasyon dulot ng trangkaso

Malimit na gumagaling ang mga tinamaan ng influenza sa loob ng dalawang linggo o mas mabilis pa. Ngunit mayroong mga taong nakakaranas ng mga kumplikasyon tulad ng pulmonya o pneumonia.

Bukod sa pulmonya, maaari ding magkaroon ng impeksyon sa tainga at sinus, pati ang paglala ng chronic medical conditions tulad ng  congestive heart failure, asthma, o diabetes.

Paano maiiwasan ang trangkaso?

Nagkakasundo ang mga eksperto ng paraan kung paano maiiwasan ang trangkaso. Ito ay sa pamamagitan ng pagbabakuna. Ligtas at pinakamainam na paraan ang pagpapabakuna upang protektahan ang sarili laban sa iba’t ibang mga virus.

Inirerekomenda ng United States Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ang taon-taong pagpapabakuna bilang una at pinakamahalagang hakbang upang maprotektahan ang sarili laban sa mga virus ng trangkaso. Taon-taon din kasing may bagong uri o strain ng influenza virus ang sumusulpot. Nababawasan ng bakuna ang posibilidad na tamaan ka ng trangkaso, ang hospitalisasyon, at ang kamatayan mula rito.

Ang lahat ng tao na anim na buwan gulang pataas ay dapat mabakunahan. Ideal na pagpasok pa ng ng tag-ulan bandang June o di kaya katapusan ng Oktubre ang pagpapabakuna dahil simula na rin ito ng malamig na panahon.

Narito ang iba pang rekomendadong gawain para maiwasan ang pagkakasakit ng trangkaso:

1. Pigilan ang pagkalat ng germs

Magagawa mo ito kung sisikapng huwag hawakan ang mga mata, ilong, at bibig. Maging maingat araw-araw upang hindi kumalat ang mikrobyo. Umiwas muna sa mga taong may sakit.

2. Imintina ang kalinisan sa paligid

Gawin ito sa pamamagitan ng regular na paglilinis at disinfection din ng buong bahay at mga gamit upang maiwasan ang mga virus na sanhi ng trangkaso.

3. Komunsulta sa doktor at inumin ang antiviral drugs na kaniyang irereseta

Mainam din na humingi ng medical advice nang makasiguro na trangkaso, o di kaya iba pang sakit ang dumapo sa iyo.

4. Palakasin ang immune system

Makakatulong ang pag-kain ng mga gulay at prutas, at ang pag-e-ehersisyo.

5. Ugaliin ang paghuhugas ng mga kamay

 Ang sumusunod ay ang limang hakbang na inirekomenda ng CDC upang manatiling maayos ang paghuhugas ng kamay:

  • Basain ang mga kamay gamit ang malinis na tubig at sabon
  • Sabunan ang buong kamay, kasama ang likod nito at ang mga pagitan ng mga daliri at ilalim ng kuko
  • Kuskusin ang mga kamay sa loob ng 20 segundo
  • Banlawan ang mga kamay
  • Patuyuin ang mga kamay gamit ang tuwalya o pahanginan upang agad na matuyo

(Basahin dito kung bakit ang pagtanggi sa bakuna o vaccine hesitancy ay malaking hadlang sa mas mabuting kalusugan sa buong mundo.)

Mga dapat tandaan

Higit na kailangan ang taunang flu vaccine ng mga bata dahil sila ang madalas na dapuan ng influenza virus. Idagdag pa ang mga buntis bilang proteksyon na rin para sa kanilang sanggol. Kasama rin sa grupong ito ang healthcare workers at ang mga taong may kasama sa bahay na nasa mataas na panganib ng pagkakaroon ng trangkaso.

Mga halimbawa nito ang mga taong nagtatrabaho sa long-term care facilities, mga batang wala pang 6 buwan, at mga taong nag-aalaga ng mga sanggol.

Kung meron ka ng trangkaso, limitahan muna ang contact sa iba upang hindi ka makahawa. Mainam na pumirmi muna sa bahay nang makapagpahinga ka rin. Gumamit ng tissue kapag magtatakip ng ilong o bibig kapag uubo o hahatsing, at itapon ito agad sa basurahan.

Iwasan ding mas lalo pang tumaas ang lagnat gamit ang kadalasang binibigay na gamot sa trangkaso. Uminom ng paracetamol upang hindi gaanong lumala pa ang kondisyon. Pero kung sa bata, kailangang komunsulta muna sa doktor bago painumin ng gamot. Manatili sa malamig na lugar at gumamit lamang ng manipis na kumot. 

Tulad ng nabanggit sa itaas, mahalaga ang paghuhugas ng kamay gamit ang tubig at sabon. Sundin ang mga hakbang ng paghuhugas ng kamay mula sa CDC. Kung walang sabon at tubig, maaaring gumamit ng alcohol-based hand rub.

Inirerekomenda rin ng CDC na manatili sa bahay sa loob ng 24 oras matapos mawala ang lagnat. Magpahinga nang mabuti upang malabanan ang virus. Uminom din ng maraming tubig at mga inuming may vitamin C.

Tandaang kailangang magpa-check up sa doktor upang masuri nang mabuti kung ikaw ay may risk ng serious flu complications. Iwasan ang self-medication. Mayroong prescription medications na tinatawag na antiviral drugs. Inirerekomenda ng CDC ang agarang pagpapatingin sa doktor upang mabigyan ng wastong gamot.

Mayroong flu antiviral drugs na nasa anyo ng pills, liquid, inhaled powder, o intravenous solution. Nilalabanan ng mga ito ang mga virus sa iyong katawan. Hindi ito ibinibenta over-the-counter dahil kailangan ng reseta mula sa doktor. Naiiba ang antiviral drugs sa antibiotics, na lumalaban naman sa bacterial infections. Para lamang sa trangkaso ang antiviral drugs.

Ang flu antiviral drugs ay naiiba rin sa antiviral drugs na gamot sa infectious diseases katulad ng COVID-19. Pinakaepektibo ang flu antiviral drugs kapag sinimulan ito sa loob ng dalawang araw na mayroon kang trangkaso.

Ayon sa mga eksperto,  bumababa na rin ang bilang ng mga namamatay dahil sa trangkaso dala ng mga improvement sa sanitasyon, healthcare, at pagpapabakuna.

Basahin dito ang tungkol sa trangkaso sa buntis.

View More Stories About

Trending in Summit Network

lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod
Read more
Close