Bullying sa Magkakaibigan: Mga Dapat Malaman

Isang laganap na isyu ang bullying na nakakaapekto sa mga indibidwal, anuman ang edad ng isang tao. Layunin ng artikulong ito na magbigay liwanag sa mga unang senyales ng bullying sa mga kaedaran ng isang bata, ang mga epekto nito, at ang mga hakbang na maaaring gawin para tugunan ito.

Table of Contents

• Ano ang Bullying?
• Mga Uri ng Peer Bullying
• Mga Batas na Sumasaklaw sa Peer Bullying
• Mga Epekto ng Bullying
• Paano Iwasan ang Peer Bullying

• Paano Makialam Kapag Nakasaksi ng Peer Bullying

Ano ang Bullying?

Ang bullying ay isang uri ng agresibong pag-uugali na sinasadya at paulit-ulit na ginagawa ng isang tao o grupo laban sa isa o higit pang indibidwal. 

Ano ang mga Uri ng Peer Bullying?

Isang malubhang isyu ang bullying sa pagitan ng magkakaibigan, o kilala rin sa tawag na peer bullying. Nagkakaroon ito ng pangmatagalang epekto sa emosyonal at pisikal na kalusugan ng isang tao. Narito ang ilang uri ng peer bullying:

Physical Bullying

Kapag pisikal na sinasaktan o tinatakot ang isang tao, maituturing itong pisikal na bullying. Ilan sa mga halimbawa nito ang pagtulak, pagkurot, paghampas, o anumang pisikal na pakikialam na maaaring magdulot ng sakit sa katawan.

Verbal Bullying

Kasama rito ang panlalait, paninirang-puri, masasakit na biro, at iba pang salita na maaaring makasakit sa damdamin ng iba. Ilan pa sa mga halimbawa nito ang pangungutya, pang-iinsulto, o pagbabanta.

Emotional o Relational Bullying

Nangyayari ito kapag sinasadyang ina-isolate, hindi pinapansin, o kaya ay pinagtatangkaang sirain ang reputasyon sa pamamagitan ng tsismis at paninirang puri ang isang tao. Madalas itong nagdudulot ng matinding emosyonal na sakit.

Cyberbullying

Nangyayari ito sa online platforms o sa pamamagitan ng digital technologies. Kasama rito ang mapanirang mensahe, pagpapakalat ng tsismis sa social media, pagbabahagi ng mga pribadong larawan nang walang pahintulot, at iba pang online na pag-atake.

Sexual Bullying

Tumutukoy ito sa anumang bullying na may seksuwal na konteksto. Kasama dito ang mga inappropriate na mga biro, mga komento tungkol sa katawan ng isang tao, hindi naaangkop na paghipo, o pagpapalaganap ng mga ingay na maihahalintulad sa sexual na aktibidades ng isang tao.

Psychological Bullying

Kasama rito ang pananakot, manipulasyon, at iba pang gawain na naglalayong kontrolin o saktan ang isang tao sa psychological na paraan. Maaaring kasama rin dito ang paggamit ng takot, pagbabanta, at iba pang paraan upang ilagay ang isang tao sa defensive state o low self-esteem.

Mga Batas na Sumasaklaw sa Peer Bullying

Nagbibigay ng legal na batayan para tugunan ang bullying sa mga paaralan at pampublikong espasyo ang Philippine Anti-Bullying Law ng 2013 (Republic Act No. 10627) at ang Safe Spaces Act (Republic Act No. 11313). Kasama rin dito ang mga online platforms. Binibigyang-diin ng mga batas na ito ang kahalagahan ng paglikha ng isang ligtas na kapaligiran para sa lahat ng mga indibidwal, lalo na ang mga estudyante.

Sa Pilipinas, sineseryoso ang isyu ng peer bullying, lalo na sa mga paaralan. Sakop ng ilang batas ang bullying upang maprotektahan ang mga bata at kabataan mula sa ganitong uri ng karahasan. Bukod sa mga batas na nabanggit sa taas, narito ang ilang batas na sumasaklaw at nagbibigay ng proteksyon laban sa peer bullying:

Republic Act No. 10627: The Anti-Bullying Act of 2013

Idinisenyo ang batas na ito upang tugunan ang problema ng bullying sa mga paaralan. Sakop nito ang elementarya at sekundaryang paaralan upang magkaroon sila ng mga mekanismo at mga programa upang maiwasan at matugunan ang bullying. Kasama rito ang mga sumusunod na probisyon:

• Paglikha ng mga patakaran laban sa bullying na dapat ipatupad ng mga paaralan
• Pag-uulat at imbestigasyon ng mga insidente ng bullying
• Pagsasagawa ng mga programa, interbensyon, at seminars para sa mga mag-aaral, guro, at magulang

Republic Act No. 7610: Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act

Bagama't hindi eksklusibong nakatuon sa peer bullying, naglalayon ang RA 7610 na protektahan ang mga bata laban sa anumang uri ng abuse at exploitation, na maaaring mag-apply sa ilang kaso ng bullying. Naglalaman ito ng mga probisyon laban sa pisikal, emosyonal, at seksuwal na pang-aabuso na maaaring relevant sa konteksto ng bullying.

Republic Act No. 10175: Cybercrime Prevention Act of 2012

Dahil sa paglaganap ng cyberbullying, mahalaga rin ang RA 10175 sapagkat nagbibigay ito ng patakaran laban sa mga krimeng nagaganap sa cyberspace, kabilang ang cyberbullying. Nagpaparusa ang batas na ito sa mga ilegal na gawain na isinagawa sa internet, kasama na ang mga gawain na nakakasira sa reputasyon at nagpapakita ng pang-aabuso sa iba.

Republic Act No. 9775: Anti-Child Pornography Act of 2009

Sa mga sitwasyong ang bullying ay umaabot sa punto ng pagpapakalat ng malalaswa at hindi angkop na images o impormasyon ng mga bata, naglalayon ang RA 9775 na parusahan ang sinumang magpakalat o gumamit ng child pornography.

Ang Epekto ng Bullying

Ang bullying ay maaaring magkaroon ng malalim na epekto sa mental na kalusugan ng isang indibidwal. Maaari itong humantong sa pagkabalisa, depresyon, at mga iniisip na magpakamatay (suicide ideations). Mahalagang maunawaan ang mga epektong ito upang makalikha ng isang suportadong kapaligiran para sa mga biktima.

Narito ang ilang early signs ng peer bullying na maaaring mapansin ng mga magulang, guro, at mga kaibigan:

Pagbabago sa Ugali at Emosyon

• Pagiging Iritable o Madaling Magalit. Biglaang pagbabago sa disposisyon, mabilis magalit, o umiiyak sa maliliit na bagay.
• Pag-Iwas sa Interaksyon sa Sosyal. Pag-iwas sa mga kaibigan, pamilya, at social gatherings kung saan dati silang aktibo at masaya.
• Mababang Self-Esteem. Biglaang pagkakaroon ng mababang tingin sa sarili o madalas na pagpuna sa sariling kakayahan o itsura.

Pisikal na Indikasyon

• Hindi Maipaliwanag na Sugat o Pasa. Pag-uwi ng may sugat, pasa, o iba pang indikasyon ng pisikal na pang-aabuso.
• Pagkasira o Pagkawala ng Personal na Gamit. Mga nawawalang gamit tulad ng libro, mga gamit sa eskwela, o personal na ari-arian na wala nang maibigay na lohikal na paliwanag.

Pagbabago sa Akademikong Pag-uugali

• Bumababang Grades. Kapansin-pansing pagbaba ng performance sa eskwelahan na hindi maipaliwanag ng ibang dahilan.
• Pag-iwas sa Paaralan. Biglaang ayaw pumasok sa paaralan o pagkakaroon ng anxiety tuwing umaga bago pumasok.
• Problema sa Pagtulog. Insomnia, madalas na pagkakaroon ng bangungot, o kaya'y sobrang pagtulog dulot ng depresyon.

Kakaibang Gawi sa Pagkain

Maaaring ito'y biglaang pag-ayaw kumain, o kaya naman ay sobrang pagkain na tila stress-eating.

Emotional na Senyales

• Pagkakaroon ng Anxiety at Depresyon. Palagiang pag-aalala, kalungkutan, o pagkakaroon ng mga saloobing negatibo tungkol sa buhay.
• Pag-isolate sa Sarili. Pag-iwas sa pakikipagsalamuha sa iba, paggugol ng oras mag-isa ng higit pa sa normal, at pagkakaroon ng pag-aalinlangang makihalubilo.

Pagbago ng Aktibidad sa Social Media

Hindi na nagpo-post, nag-deactivate ng account, o kapansin-pansing distansya sa online na pakikipag-ugnayan.

Kung napapansin mo ang alinman sa mga senyales na ito sa isang bata o kabataan, mahalagang lapitan sila sa isang maingat at suportadong paraan. Pag-usapan ang kanilang nararamdaman at mag-alok ng tulong.

Maaaring kailanganin din ang propesyonal na tulong mula sa mga school counselor, psychologist, o iba pang mga service provider na mga dalubhasa sa ganitong mga isyu.

Paano Iwasan ang Peer Bullying?

Nangangailangan ito ng pakikipagtulungan mula sa mga magulang, guro, paaralan, at buong komunidad. Narito ang ilang mahalagang hakbang na maaaring gawin upang mapangalagaan ang mga bata sa peer bullying:

Para sa Mga Paaralan at Guro

• Pagbuo ng Malinaw na Patakaran Laban sa Bullying. Ipatupad ang malinaw at detalyadong mga patakaran laban sa bullying na sumasaklaw sa lahat ng posibleng sitwasyon at lugar kung saan maaaring mangyari ito, kasama ang cyberspace.
• Edukasyon at Pagpapalaganap ng Kamalayan. Isama sa curriculum ang pagtuturo tungkol sa mga epekto ng bullying at kahalagahan ng pagiging mabuting kasama. Gawing regular ang mga sesyon o seminar tungkol sa pakikipagkaibigan at empatiya.
• Pagsasanay sa mga Guro at Staff. Magbigay ng sapat na pagsasanay sa mga guro at school staff tungkol sa pagkilala at pagtugon sa mga insidente ng bullying. Mahalagang may kakayahan silang tugunan ang mga sitwasyon sa paraang makatao at epektibo.

Para sa Mga Magulang

• Magtakda ng Halimbawa. Maging mabuting halimbawa sa pagpapakita ng respeto at mabuting pakikitungo sa iba. Ang inyong asal ay malaking impluwensya sa inyong mga anak.
• Bukas na Komunikasyon. Itaguyod ang bukas na linya ng komunikasyon sa inyong mga anak. Hikayatin silang ibahagi ang kanilang mga karanasan at problema sa paaralan o sa kanilang mga kaibigan.
• Turuan ang mga Anak ng Mga Paraan sa Pagharap sa Bullying. Ituro sa mga bata ang kahalagahan ng paghingi ng tulong mula sa mga matatanda kapag nahaharap sa bullying at kung paano ipagtanggol ang kanilang sarili sa positibo at hindi marahas na paraan.

Para sa mga Kabataan

• Pag-unawa sa Bullying. Edukasyon tungkol sa bullying at kung paano ito naiiba sa normal na hindi pagkakaintindihan o pag-aaway.
• Paggamit ng Buddy System. Walang bata ang dapat mag-isa o isiwalat. Ang pagkakaroon ng kasama o kaibigan ay makakabawas ng tsansa na maging target ng bullying.
• Pagpapahayag ng Loob sa Pag-uulat. Hikayatin ang mga biktima o saksi ng bullying na iulat ang mga insidente sa mga guro, mga magulang, o iba pang responsable at mapagkakatiwalaang matatanda.

Paano Makialam Kapag Nakasaksi ng Peer Bullying?

Kapag naganap ang bullying, kritikal ang napapanahon at angkop na pakikialam. Kasama dito ang pag-uulat ng insidente sa mga kaukulang awtoridad, paghingi ng legal na payo, at pag-access sa suportang sikolohikal para sa biktima.

Agarang Tugon sa Paggamit ng Ligtas na Paraan

Kung posible at ligtas gawin, humingi ng agarang paghinto sa bullying nang direkta ngunit sa mapayapang paraan. Minsan, ang simpleng pagpapahayag ng "Tama na 'yan" o "Hindi tama ang ginagawa mo" ay maaaring magbigay daan para matigil ang hindi magandang asal.

Humingi ng Tulong

Kung hindi mo kayang harapin ang sitwasyon nang nag-iisa o kung sa palagay mo ay maaaring lumala ang sitwasyon, humanap kaagad ng tulong mula sa isang may awtoridad tulad ng guro, security guard, o iba pang staff sa lugar.

Samahan ang Biktima

Lapitan at samahan ang biktima palayo sa sitwasyon. Mahalaga na iparamdam sa kanila na hindi sila nag-iisa at may taong handang tumulong at makinig sa kanila.

I-ulat ang Insidente

I-report ang nangyaring bullying sa mga nararapat na awtoridad sa paaralan o sa lugar na pinangyarihan nito. Siguraduhing isama ang mga detalye tulad ng kung ano ang nangyari, kailan ito nangyari, at sino ang sangkot.

Maging Saksi

Maging handang magbigay ng detalyadong ulat sa kung ano ang iyong nasaksihan. Ang iyong pagiging saksi ay maaaring mahalaga sa pag-address sa sitwasyon at sa pagtulong sa biktima.

Suportahan ang Biktima

Hikayatin ang biktima na huwag panatilihing sarili lang ang nangyari at magbigay ng emotional support. Ipakita sa kanila na may mga taong nasa paligid na nagmamalasakit at handang tumulong.

I-Promote ng Positive Behavior

Maging isang positibong ehemplo sa iyong komunidad o paaralan sa pamamagitan ng pagpapakita ng kabaitan, pagrespeto, at pagsuporta sa iba. Ang positibong asal ay nakakahawa at maaaring magbigay-daan sa pagbabago ng kultura tungo sa isang mas ligtas at mas suportadong kapaligiran.

Hikayatin ang Pag-Uusap Tungkol sa Isyu

Itaguyod ang pag-uusap tungkol sa bullying at ang mga epekto nito sa mga tao. Ang edukasyon at kamalayan ay mahalaga sa pagbuo ng empathy at pag-unawa.

Gumawa ng Supportive Environment

Lumikha ng kapaligiran kung saan ang lahat ng bata ay nakakaramdam ng ligtas at suportado. Ito ay nangangahulugan ng pagkakaroon ng mga programa at aktibidad na nagtataguyod ng positibong relasyon at pakikipag-ugnayan.