Editor's Note: Ang sumusunod ay for educational at informational purposes lamang. Huwag pong gamitin ito na kapalit ng doktor. Mahalaga na kumunsulta sa doktor para sa medical advice na bagay sa pangangailangan mo.
Bagamat isa lang ang tungkulin ng female reproductive system, iba-iba naman ang karanasan ng bawat babae. Sa menstruation, halimbawa, merong nakakaranas ng malakas na regla at meron namang nagtatanong kung bakit mahina ang menstruation o di kaya kung may paraan para lumabas ang regla. Dagdag pa diyan ang tanong kung bakit may buo buong regla.
Mga dapat tandaan tungkol sa menstruation
May paliwanag si Dr. Mary Ann Romero-Fernandez, isang obstetrician-gynecologist, sa SmartParenting.com.ph para mas maintindihan ang pagkakaroon ng regla. Aniya, ang menstruation ay "series of hormone driven-events" sa katawan ng babae bilang preparasyon sa posibleng pagbubuntis.
Kada buwan, sabi pa ni Dr. Romero-Fernandez, nagpapakawala ang obaryo (ovary) ng itlog (ovum). Tinatawag ang pangyayaring ito sa reproductive system na ovulation. Kasabay nito ang hormonal changes upang makapaghanda ang matris (uterus). Pero kung walang nakapasok na sperm para makipagkita sa ovum, walang magaganap na fertilization, na siyang bubuo sana ng baby.
Kaya kung walang fertilization, ang hinahanda sana ng uterus na lining para sa baby ay kusang kumakalas at nahuhulog palabas ng vagina. Ito ngayon ang nakikitang dugo kapag nireregla, at tinatawag na menstruation o di kaya menstrual period, cycle, at period.
Paliwanag pa ni Dr. Romero-Fernandez na merong apat na phases ng menstruation:
- Menstrual phase
- Follicular phase
- Ovulation phase
- Luteal phase
Sabi pa ng doktora, ang normal menstrual cycle ay nagsisimula ang pagbibilang mula sa unang araw ng isang period hanggang sa unang araw ng kasunod na period. Nangyayari ito kada 21 hanggang 35 na araw, at tumatagal ng dalawa hanggang pitong araw.
Narito ang mga palatandaan ng normal menstruation:
- Tinatayang mula 5 hanggang 80 mL (o 6 tbsp) ang daloy ng regla
- Tinatayang 5 mL ang fully soaked pad o sanitary napkin
- Tinatayang 10 mL hanggang 15 mL ang fully soaked overnight pad
Ang abnormal menstruation naman, tumatalon o di kaya humihinto na ang pagreregla. Masasabing irregular ang period mo kung:
- Higit pa ito sa pitong araw
- May pagitan ito ng hindi lalagpas sa 21 araw o di kaya higit sa 35 na araw
- Higit ito sa 80 mL
- May pagdudugo sa pagitan ng pagreregla
Kapag hindi ka talaga dinatnan ng regla, baka nakakaranas ka ng amenorrhea, kung saan tumitigil ang menstrual period. Kung madalang ka namang magkaroon, baka nakaranas ka ng tinatawag na oligimenorrhea. Maaari ka ring maranas ng grabeng pagsakit ng puson (dysmenorrhea) o di kaya abn uterine bleeding (AUB).
Bakit may buo buong regla
Kung napapansin mong buo-buo ang iyong regla, baka dahil iyan sa kondisyon na tinatawag na menorrhagia, sabi ni Dr. Romero-Fernandez. Ayon naman sa Mayo Clinic, ang menorrhagia ang medical term para sa menstrual period na hindi normal ang lakas at tagal.
May ilang mga posibleng sanhi ng menorrhagia:
Hormonal imbalance
Halimbawa nito ang pagiging obese, pati na ang pagkakaroon ng polycystic ovary syndrome (PCOS) at thyroid problems. Kabilang diyan ang hyperthyroidism (overactive ang thyroid gland) at hypothyroidism (underactive ang thyroid gland).
Dysfunction of the ovaries
Maaaring sintomas ang buo-buong regla ng pagkakaroon ng problema sa isa o parehong obaryo.
Uterine fibroids
Tinatawag na uterine fibroids, o di kaya leiomyomas ang mga tumutubong muscle at connective tissue sa paligid ng uterus, ayon sa Cleveland Clinic. Kadalasan daw na benign, o hindi cancerous, ang uterine fibroids.
Polyps
Tumutubo ang uterine polyps sa inner wall ng uterus hanggang sa uterine activity dahil sa abnormal na pagdami ng cells. Malimit ding benign ang polyps, sabi ng mga eksperto,pero may mga kaso na ring tumuloy sa cancer.
Adenomyosis
Kilala sa tawag na adenomyosis ang kondisyon sa female reproductive system, kung saan kumakapal at lumalaki ang uterus.
Intra-uterine device (IUD)
Puwedeng maging sanhi ng buo-buong regla ang paggamit ng birth control method na IUD, sabi ni Dr. Romero-Fernandez.
Pregnancy complications
Kung nakaranas ka ng kumplikasyon sa pagbubuntis, gaya ng placenta previa, baka iyon ang dahilan ng buo-buo mong regla.
Uterine/cervical cancer
Maaaring sintomas ang buo-buong regla ng uterine o di kaya cervical cancer.
Bleeding disorders
Puwede ring sanhi ng buo-buong regla ang pagkakaroon ng kondisyon dulot ng pagdudugo.
Medications
Posible ring side effect ang buo-buong regla ng iniinom mong gamot, gaya ng non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) at anticoagulants. Isa pa ang pag-inom ng oral contraceptives o birth control pills.
Other medical conditions
Kung may problema ka sa liver o di kaya sa kidneys, maaaring makaapekto iyan sa iyong menstruation.
Mga dapat gawin sa buo buong regla
Mahigpit na bilin ni Dr. Romero-Fernandez na huwag balewalain ang pagkakaroon ng buo-buong regla. Kaya kaagad na magpatingin sa ob-gyn para masuri at mabigyan ka ng mga test. May tips din siya para mabantayan mo ang lagay ng iyong menstrual period at maayos pa ito kung sakali.
Una, subaybayan ang iyong menstrual cyce sa pamamagitan ng sarili mong record, kung saan isusulat mo ang ganitong mga detalye:
- Simula at katapusan ng mentrual period
- Gaano karami ang regla
- Gaano katagal o ilang araw ang regla
- Pagdudugo sa pagitan ng mentrual period, kung meron
- Pananakit ng puson o dysmenorrhea
Sabi pa ng doktora, makakatulong na maiwasan kung bakit may buo buong regla ang pagkakaroon ng healthy lifestyle, tamang pagkain, at hustong exercise. Sikapin din daw na bumisita sa doktor kung kinakailangan.