Ang article na ito ay unang naipublish noong Marso 10, 2022. Nadagdagan ito ng updates noong Disyembre 18, 2023.
Editor's Note: Ang sumusunod ay for educational at informational purposes lamang. Huwag pong gamitin ito na kapalit ng doktor. Mahalaga na kumunsulta sa doktor para sa medical advice na bagay sa pangangailangan mo.
Isa sa pinakapangkaraniwang karamdaman ang makating lalamunan o di kaya masakit na lalamunan. Iba-iba kasi ang sanhi nito pero halos pare-pareho ang gamot sa makating lalamunan at gamot sa masakit na lalamunan. Meron ding home remedy sa masakit sa lalamunan at makating lalamunan.
Kabilang ang mga karamdamang ito sa mga sintomas ng sore throat, ayon kay Dr. Teresa Cruz, isang otorhinolaryngologist na espesyalista sa ear-nose-throat (ENT). Dagdag pa diyan ang pamumula sa likurang bahagi ng bibig, pamamaos, at pag-ubo.
Nagbigay ng paliwanag si Dr. Cruz sa virtual media roundtable discussion tungkol sa sore throat, na inorganisa ng pamunuan ng Bactidol oral antiseptic solution brand. Aniya, ang sore throat ay isang "year-round ailment" hindi lamang para sa mga Pinoy bagkus sa kung sinoman sa buong mundo.
Mga dapat malaman tungkol sa sore throat
Batay sa nararamdamang sintomas, sabi ni Dr. Cruz, maaaring matukoy ang sanhi ng sore throat nang mabigyan ng tamang tugon para dito.
Infection at iba pang sanhi
Infection, mula sa virus o di kaya bacteria, ang kadalasang sanhi ng sore throat. Pero may iba pang pinagmulan ng sore throat, tulad ng:
Allergy—kung lamang ang kati kesa kirot sa lalamunan, posibleng nagkaroon ka ng exposure sa allergen o irritant
Vocal/muscle fatigue—kung napasabak sa malimit at matagal na paggamit ng boses sa nakaraang ilang araw, gaya ng ginagawa ng singers o di kaya call center agents
Acid reflux—kung nakakaramdam ng pagsakal o iritasyon sa lalamunan, lalo na kung napadami ang inom ng kape o iba pang mga inumin na bawal sa acidic na inumin at pati na pagkain
Sinusitis—kung barado ang ilong kahit walang sipon at napipilitang huminga sa bibig maging sa pagtulog, maaaring makaramdam ng sore throat pagkagising
Throat irritation—kung napadami ng kain ng chocolate, halimbawa, sa gabi at hindi uminom ng tubig, puwedeng magising ka na sumasakit ang lalamunan
Posibleng senyales ng seryosong sakit
Kapag hindi naagapan o pinabayaang lumala ang sore throat, maaaring tumuloy ito sa ganitong mga mas nakababahalang kondisyon:
Serious infection—isang halimbawa nito ang bacterial infection of the tonsils, na maaari namang magdulot ng acute rheumatic fever o di kaya rheumatic heart disease
Airway compromise—posibleng may pagbabara sa lalamunan, gaya ng nana (pus/abscess) mula sa namamagang tonsils, kaya hindi maayos ang pagdaloy ng hangin para makahinga nang maaayos
Throat tumor—maaaring senyales ang sore throat ng pagtubo ng bukol o tumor sa lalamunan, kaya kailangang imbestigahan ito
Paano maiiwasan ang sore throat
Ayon sa Centers for Disease Control and Prevention (CDC), maaaring maiwasan ang pagkakaroon ng sore throat sa pamamagitan ng:
- Tamang paghuhugas ng kamay at pagpapanatiling malinis ito
- Iwasan makihalubilo sa mga tao na may sore throat, sipon, o ibang upper respiratory infections
- Hindi paninigarilyo at pag-iwas sa second hand smoke
Kailan dapat kumonsulta sa doktor?
Maaaring kumonsulta sa doktor kung ikaw o ang iyong anak ay nakakaranas ng sore throat upang malaman ang sanhi nito. Kung ang sore throat ay may kasama na kahit alin sa mga sumusunod na sintomas, ay mas kinakailangan ang payo ng doktor:
- Hirap sa paghinga
- Hirap sa paglunok
- May dugo sa laway o plema
- Sobrang paglalaway (sa mga bata)
- Dehydration
- Pamamaga o pananakit ng mga kasukasuan
- Pamamantal
Paano nagagamot ang sore throat
May mga paraan bilang home remedy sa masakit na lalamunan at iba pang sintomas ng sore throat na nakasanayan nang gawin, tulad ng:
- Pagmumog ng tubig na may asin (saline solution)
- Pag-inom ng ginger at honey tea
- Pagngata ng bawang
- Pagsuob o steam inhalation
Bagamat nakakatulong ang mga ito para guminhawa ang pakiramdam, lalo na kung dadalasan ang pahinga at pag-inom ng tubig, wala talagang scientific basis para masabing gamot ang mga ito para sa sore throat. Mainam pa rin na komunsulta sa doktor kung tumagal at lumala ang kondisyon.
Para sa sore throat na sanhi ng virus at bacteria, kadalasang pinapayo ng mga doktor tulad ni Dr. Cruz ang pagmumog ng hexetidine. Isa itong antiseptic solution na subok nang mabisa laban sa sore throat, lalo na kung paumpisa pa lang ito. May ilang brand name ang hexetidine, kabilang na ang Bactidol.
Mabisa ang hexetidine, ayon kay Dr. Cruz, sa iba pang uri ng sore throat, gaya ng strep throat. Sanhi ang strep throat ng bacterial infection, na maaaring magtuloy sa mas malalang kondisyon na acute tonsilopharyngitis.
Ligtas ang pagmumog gamit ang hexetidine sa mga buntis at nagpapadedeng nanay, pati na sa mga may sakit sa thyroid, tulad ng hypothyroidism at hyperthyroidism. Malaking tulong ito sa iyong paggaling, lalo na kung hindi na umuubra ang home remedy sa masakit na lalamunan at iba pang sintomas ng sore throat.
May mga dapat bang iwasan na pagkain o inumin para maiwasan ang sore throat?
Maaari ding umiwas muna sa mga sumusunod na pagkain upang mas mabilis gumaling o hindi na lumala ang nararanasang sore throat:
Inuming may alcohol at caffeine: Ang mga inuming ito ay diuretics na maaaring makadulot ng dehydration at mas lalong magpalala ng sore throat.
Mga maaalat na pagkain: Maaaring maka-tuyo ng iyong bibig at lalamunan ang mga pagkaing maraming asin o maalat. Ngunit hindi din pwedeng alisin ito lahat sa iyong diet dahil ang sodium ay mahalagang electrolyte na kailangan ng katawan. Mas mainam na bawasan ang mga maaalat na pagkain upang hindi lumala ang nararanasang sore throat.
Mga maaanghang na pagkain: Maaaring lalong mamaga ang iyong lalamunan sa ibang maanghang na pagkain gaya ng mga chili at hot sauce.
Mga matitigas na pagkain: Maaaring magasgas ng mga matitigas na pagkain gaya ng crackers, toast, hilaw na gulay ang iyong lalamunan.
Mga pagkain na acidic: Ang mga acid na makukuha sa mga pagkain gaya ng lemon, orange, o kamatis ay maaaring maka-irritate ng iyong lalamunan at lalong mapasama ang iyong pakiramdam.
Basahin dito para sa gamot sa makating lalamunan at dry cough home remedy.