5 Dapat Gawin Kapag Nilalagnat At Nilalamig Imbes Na Magtalukbong Sa Kumot

Ang article na ito ay unang naipublish noong Enero 17, 2022. Nadagdagan ito ng updates noong Disyembre 29, 2023.

Editor's Note: Ang sumusunod ay for educational at informational purposes lamang. Huwag pong gamitin ito na kapalit ng doktor. Mahalaga na kumunsulta sa doktor para sa medical advice na bagay sa pangangailangan mo.

Ngayong may kalamigan ang panahon, natural na ginawin. Pero kapag uminit ang pakiramdam at tumaas ang temperatura, kailangan mo nang gawin kaagad ang self-isolation at testing dahil maaaring sintomas na iyan ng COVID-19 (basahin dito). Kung positive ka nga sa coronavirus o kahit negative pa, kailangan mo talaga ang gamot sa nilalagnat at nilalamig.

Mga dapat malaman kapag nilalagnat at nilalamig

Meron kang lagnat (fever) kapag tumaas ang temperatura ng iyong katawan ng 38-degree Celsius (100.4 degree Farenheit) o higit pa, ayon kay Karen Justiniano, DO, MS, isang doktor ng osteopathic medicine sa Stamford Health Medical Group.

Paliwanag ni Dr. Justiniano na ang lagnat ang paraan ng katawan para labanan ang impeksyon. Layunin ng natural na pagtaas ng temperatura ng katawan na mapatay ang germs. Posible rin daw na wala ka nang iba pang maramdaman, tulad ng trangkaso sintomas, hanggang sa tuluyang gumaling.

Pero kadasalasang may kasamang panlalamig at pangangatog sa ginaw (chills) ang lagnat, ayon naman sa MedLinePlus medical reference ng United States National Library of Medicine. Maaari raw makaramdam ng chills sa simula pa lang ng impeksyon. Nangyayari ito dahil sa mabilis na pag-contract at pag-relax ng mga muscles.

Sa ganyang paraan nakakagawa ng init ang katawan na panlaban sa nararamdamang lamig. Kapag gininaw ka, malamang na may kasunod na lagnat at hindi lang lagnat laki, o di kaya pagtaas ng temperatura sa katawan.

Narito ang mga karaniwang sanhi ng lagnat, ayon sa mga eksperto:

• Impeksyon mula sa virus (viral infection), kabilang na ang COVID-19
• Sipon (common cold)
• Trangkaso (flu), pati na stomach flu
• Impeksyon sa lagusan ng hangin sa katawan (airway infection), tulad ng bronchitis
• Dengue
• Urinary tract infection (UTI)

Kung negative ka sa COVID-19 pero mataas ang lagnat, payo ni Dr. Remy Tahil, isang general practitioner, na kumuha ng blood test dahil panahon ng dengue sa Pilipinas. (Basahin dito ang karanasan ng anak ni Nina Corpuz.) Kumuha rin daw ng urine test kung may history ka naman ng UTI.

Gamot sa nilalagnat at nilalamig

Walang dapat ikabahala kung mababa sa 39.4-degree Celsius (103-degree Farenheit) ang fever, ayon sa Mayo Clinic. Basta raw gawin ang ilang home remedies, ayon din sa Harvard Health. Hindi nalalayo ang mga ito sa gamot sa trangkaso.

Magpahinga

Paliwanag ng mga eksperto na kailangan ng pahinga ng katawan para malabanan ang impeksyon. Bilin lang ng MedLinePlus na iwasan ang pagtatalukbong sa makapal na kumot at pagtapat sa aircon o electric fan kung mataas ang lagnat. Baka raw lumala ang fever at chills.

Gawin ang cold compress

Bagamat mainam na magpunas ng katawan gamit ang bimpo na binasa ng maligamgam na tubig, malaking tulong din ang paglalagay ng bimpo na binasa ng malamig na tubig sa noo at mukha. Mainam din ipitin ang bimpo sa mga singit, sabi ni Dr. Tahil, upang bumaba ang lagnat.

Damihan at dalasan ang pag-inom ng tubig

Bukod sa tubig, makakatulong din ang fresh fruit juice upang gumihawa ang pakiramdam at maiwasan ang sintomas ng dehydration sa katawan.

Humigop ng mainit na sabaw

Nakakaluwag ng pakiramdam ang mainit na sabaw, lalo na kung may sangkap itong luya, sa baradong ilong at naninikip na dibdib. Maaari ka ring uminom ng mainit na tsaa, gaya ng salabat o ginger tea, nang matanggap ang maraming benepisyo ng luya sa katawan. Isa pa ang turmeric tea para sa luyang dilaw benefits. Timplahan ang tsaa para sa dagdag benepisyo ng honey sa katawan.

Puwede mo ring subukan ang mga halamang gamot sa lagnat, pero pag-isipang mabuti ang paggamit ng sibuyas gamot sa lagnat.

Uminom ng gamot

Ang mga over-the-counter medication, tulad ng paracetamol, ay makakatulong sa pagbuti ng iyong pakiramdam. Isa ang paracetamol sa mga gamot na malimit ginagamit at sinasabing "standard antipyretic and analgesic" para sa mild at moderate na pagkakasakit na may kasamang lagnat at kirot.

Sinasabing ligtas inumin ang paracetamol kahit buntis o nagpapadedeng nanay. Maaari itong inumin kahit meron o walang laman ang tiyan. Pagkatapos inumin ang gamot, gagana ang bisa nito hanggang isang oras.

Paalala ng mga eksperto na mula isa hanggang dalawang tabletas ng 500 mg ang puwede sa isang inuman at hanggang apat na inuman sa loob ng 24 oras. Pero maghintay muna raw ng apat na oras bago uminom ulit ng paracetamol.

Huwag na huwag daw doblehin ang rekomendadong dosage para bumilis gumaling ang sakit nang maiwasan ang paracetamol overdose. Hindi ka puwedeng uminom ng higit sa walong tabletas sa loob ng 24 oras. Hindi ka na rin puwedeng uminom kung may iniinom ka nang iba pang gamot na may sangkap na paracetamol.

Kailan dapat kumonsulta sa doktor?

Kung hindi umubra ang gamot sa nilalagnat at nilalamig, at umabot pa ng 39.4-degree Celsius pataas ang iyong lagnat, payo ng mga eksperto na komunsulta na sa doktor. Mainam din na kumonsulta kung nakakaranas ng mga sumusunod na sintomas:

• Malalang sakit ng ulo
• Hirap sa paghinga
• Masakit ang dibdib
• Masakit ang sikmura
• Madalas na pagsusuka
• May rash o butlig-butlig, lalo na kung ito ay lumalala
• Masakit na leeg o stiff neck
• Pagkalito
• Pagkokombulsyon o seizures

Masustansyang pagkain na pwedeng kainin kung may lagnat

Kadalasan ay walang gana kumain kapag nilalagnat at nilalamig, ngunit importante na makakain ng masustansyang pagkain upang mabilis ang pag-galing at manumbalik ang lakas. Basahin ang mga nirerekomendang inumin at kainin tuwing may lagnat upang makuha ang nararapat na sustansya.

Mga dapat na inumin upang manatiling hydrated

Kailangan mapanatili ang hydration tuwing nilalagnat dahilan sa mas mabilis makabawas ng tubig sa katawan ang lagnat. Ang pinakamainam na inumin ay tubig, dahil ito ay nagsisilbing natural detox din para sa katawan. Ngunit, kung naghahanap ng mas may lasa, maaari ding inumin ang mga sumusunod:

• Sabaw
• Salabat o ginger tea
• Tsaa na may halong honey
• Purong fruit juice
• Mga inuming may electrolytes gaya ng mga sports drinks o Pedialyte (kumonsulta muna sa doktor kung gagamit ng Pedialyte).

Mga dapat kainin

• Ang pagkain ng masusustansyang pagkain ay makakatulong sa katawan na maka-recover. Mainam na kumain ng mga sumusunod tuwing nilalagnat:
• Sabaw: Mga ulam na may sabaw na may kasamang manok, beef, o gulay.
• Chicken soup o sopas
• Bawang: Subukang magdagdag ng bawang sa mga putahe dahil ang bawang ay may antiviral properties na kayang mag-boost ng immune system.
• Pagkaing maraming Vitamin D: Tulad ng mga isda at gatas. Kailangan ang Vitamin D para mapanatiling malakas ang bones at immune system.
• Yogurt: Ito ay may taglay na probiotics na tinuturing na good bacteria na makakatulong din sa immune system.
• Mga pagkaing maraming Vitamin C: Nakakatulong ang Vitamin C mag-boost ng immune system, kaya’t maaaring magdagdag ng mga pagkaing gaya ng red o green peppers, oranges o orange juice, grapefruit juice, lemon juice, kiwi, at broccoli.
• Gulay: Ang ilang gulay gaya ng spinach, kale, at iba pang madahon na gulay ay mainam para maka-boost ng immune system at magandang source din ng Vitamin A, C, E, at K.

Para sa lagnat ng bata at tamang pangangalaga sa kanya, basahin dito.